ZM Najaarsdebat

Op dinsdag 29 september 2009 vond het ZM Najaarsdebat plaats. In kasteen Wijenburg te Echteld spraken deskundigen over het thema: Een succesvol bestuurder zoek je binnen de zorg... Of niet?

Verslag

Een succesvol bestuurder zoek je binnen de zorg… Of niet?

Regelmatig zien we bestuurders van buiten de zorg hun intrede doen in de sector. Is hun overstap naar de zorg een logisch gevolg van de marktbewegingen en strategiewijzigingen die maar al te vaak leiden tot het struikelen van zorgbestuurders? Gaan bestuurders van ‘buiten de zorg’ anders om met gecompliceerde strategiewijzigingen en de bijbehorende onzekerheden, risico’s en nieuwe uitdagingen?

Over deze vragen werd gediscussieerd tijdens het ZM Najaarsbijeenkomst op 29 september. Zo’n zestig bestuurders en toezichthouders waren naar kasteel Wijenburg in Echteld gekomen om met de sprekers en met elkaar van gedachten te wisselen over het thema: Een succesvol bestuurder zoek je binnen de zorg… Of niet?

Onderzoek bestuurders en leidinggevenden
De eerste spreker, algemeen directeur Ronald Simons van FunktieMediair, leidde het debat in door de uitkomsten bekend te maken van een onafhankelijk onderzoek naar dit vraagstuk. Daaraan werkten 1293 bestuurders en leidinggevenden mee, afkomstig van zowel binnen (52%) als buiten (42%) de zorg. Doel ervan was de succesfactoren te bepalen voor bestuurders en leidinggevenden binnen de zorg. Uit het onderzoek bleek dat bijna negen op de tien bestuurders en leidinggevenden in de zorg het zeker tot zeer waarschijnlijk achten dat ze weer voor een functie in de zorg zouden kiezen. De belangrijkste drie motieven om te kiezen voor een bestuurlijke of leidinggevende functie zijn: uitdagend werk, zelfstandig kunnen werken, en stimulerend management. Dit geldt voor zowel mensen uit de zorg als voor mensen buiten de zorg. Als top drie van succesfactoren voor bestuurders en leidinggevenden werden genoemd: visie, besluitvaardigheid en organisatiesensiviteit. Succesvolle bestuurders en leidinggevenden bezitten een uitgebreid palet van competenties, vinden zowel zorgbestuurders als de buitenwacht. Ondernemerschap volgt op de vijfde plaats. Opvallend genoeg eindigt ervaring in de profit op de laatste plaats. Uit het onderzoek blijkt daarnaast dat de zorgsector een aantrekkelijke werkgever is, vanwege onder meer de maatschappelijke relevantie, de sociale factor en complexiteit. Zorgorganisaties mogen zich daarvan meer bewust zijn en dat ook meer uitdragen. De ambassadeurs voor de zorgsector werken in de zorg. Conclusie: succesvolle bestuurders en leidinggevenden moeten niet alleen buiten de zorg worden gezocht.

Competenties tellen

Vervolgens ging Winfried de Gooijer in gesprek met twee bestuurders uit de zorg met ieder een andere achtergrond: Muriël Bos-Winthorst, directeur van Indigo Service Organisatie, een samenwerkingsverband van zes ggz-instellingen, en psychiater Thea Heeren, bestuurder van Symfora Groep en toezichthouder van Erasmus MC. Aan de orde kwamen de voor- en nadelen van het al dan niet afkomstig zijn uit de zorgsector. Vragen als ‘Hoe vind je als bestuurder het evenwicht tussen efficiënte bedrijfsvoering en de kwaliteit van zorg?’, ‘Verloopt het contact met professionals gemakkelijker of juist gecompliceerder wanneer je zelf uit de zorg afkomstig bent en een medische achtergrond?’ en ‘Hoe win je als bestuurder het vertrouwen van zorgprofessionals wanneer je zelf niet uit de zorg afkomstig bent?’. Uit het interview bleek dat het minder van belang is of een bestuurder uit de zorg afkomstig is of niet, al vindt men wel dat een Raad van Bestuur niet alleen uit bestuurders mag bestaan met een bedrijfskundige achtergrond. Belangrijker nog is of de bestuurder over de goede competenties beschikt, en de vraag: wat voor persoon heb je nodig voor de fase waarin de organisatie zich bevindt.

Discontinuïteit van bestuur voorkomen
Mark Sluiter van Quintessence HealthCare benoemde de discontinuïteit en het effect daarvan op de kwaliteit van de zorg. Hij ging uit van twee stellingen:

• De zorgsector is zo snel buiten de eigen kaders aan het treden dat de vraag naar polyvalente bestuurders daarvan een afgeleide is. Uiteindelijk zal niet de herkomst van de bestuurders van belang zijn, maar de benodigde competenties.
• De huidige zorgcrisis gekoppeld aan een deregulerende overheid zorgt voor nieuwe stakeholders. Met name provinciale en plaatselijke overheden moeten daar inspringen waar continuïteit van het zorgaanbod in gevaar komt. De taak van regionale ontwikkelingsmaatschappijen moet worden uitgebreid om bouwprocessen weer nieuw leven in te blazen en privaatpubliekelijke samenwerkingsconstructies mogelijk te maken. Zorgbestuurders moeten vanuit een gezagspositie kunnen handelen om in dit complexe spanningsveld niet alleen operationele zaken aan te pakken, maar ook om vanuit een sterke visie de inrichting van de zorg van de toekomst ter hand te nemen.

Om discontinuïteit te voorkomen, moeten we eerst de oorzaken weten. De hoofdoorzaken zijn: overmacht, tijdelijke overload, spanningen in het krachtenveld, en disfunctionerende bestuurders of toezichthouders. Volgens Sluiter is het niet altijd de beste oplossing om te kiezen voor een dure interim-bestuurder. “Het kan bijvoorbeeld een goede zaak zijn om het management onder de Raad van Bestuur tijdelijk meer verantwoordelijkheid te geven of een adviseur aan te stellen.” Hij presenteerde een model waarmee discontinuïteit kan worden voorkomen en de schade voor de organisatie zoveel mogelijk beperkt.

Juiste persoon op de juiste plaats

Het najaarsdebat werd afgesloten met een interview met Aysel Erbudak en Theo Dekker. Erbudak, voorzitter van de Raad van Bestuur van het Slotervaartziekenhuis, is de eerste ondernemer in de Nederlandse geschiedenis die een ziekenhuis heeft overgenomen en tevens directeur-eigenaar van Meromi Holding. Dekker is voorzitter van de Raad van Commissarissen. Balanceerde het Amsterdamse ziekenhuis voor de overname op het randje van een faillissement, amper een half jaar na overname werd er winst gemaakt. De medische wereld volgde de ontwikkelingen met argusogen. Wat is het geheim van het succes? “De juiste mensen om me heen verzamelen”, noemt Erbudak als een van de belangrijke redenen. Naast de voorzitter bestaat de Raad van Bestuur uit het hoofd interne geneeskunde en het hoofd apotheek. Managementlagen werden geschrapt, vergaderkamers verdwenen. “Dit bestuur weet wat er op de werkvloer leeft”, vult Dekker aan. “Zij vangen daar de signalen op en horen ook wat het effect van de maatregelen is.” Het succesverhaal en de ambities van het Slotervaart zijn al uitgebreid in de media beschreven. “Er bestaat echter geen receptenboekje succesvol besturen. Er is geen recept dat je één-op-één kunt toepassen, omdat elke organisatie anders is. Als het gaat om managen, begin je telkens opnieuw”, benadrukt Erbudak. “Je moet je afvragen: pas ik in de organisatie en past de organisatie bij mij.”

Foto´s van het verslag zijn te bekijken op www.zmmagazine.nl

Profileringsmogelijkheden
Het ZM Najaarsdebat biedt een unieke mogelijkheid om uw bedrijf/organisatie te presenteren aan deze doelgroep. Voor meer informatie neemt u contact op met Ilona van Zuidam, 010-289 40 18, e-mail; Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.