You are here Home

De killing fields van het CDA

Rob Scheerder, o.a. voormalig voorzitter van het College Tarieven Gezondheidszorg en College Bouw Zorginstellingen, blikt nog één keer terug op het dramatische verlies van het CDA.

Er is al veel gezegd over het dramatische verlies van het CDA. Dus we laten een aantal bekende oorzaken maar even voor wat ze zijn. Dus niets over de Balkenende moeheid, niets over de verwaarlozing van de achterban, niets over de dictatoriale kliek die de partij in zijn greep hield, niets over de verengde ideologie van soevereiniteit in eigen kring dat bij gebrek aan eigen kring verworden is tot een hybride vorm van marktwerking, niets over het gebrek aan zicht op wat er in de samenleving speelt, en niets over de hoge mate van eigendunk die er toe leidde dat men dacht het goud wel weer te winnen op basis van een uitermate routinematig optreden van de leider en zijn kompanen. Hé hé, dat lucht even op, maar ik zou het er niet meer over hebben.

Terug naar de inhoud. Naast de hier genoemde oorzaken heeft het CDA fundamentele steken laten vallen op een tweetal dossiers, waar andere partijen juist veel aandacht aan hebben besteed. Over het eerste dossier zal ik kort zijn. Dat is het dossier rond integratie en immigratie. Het CDA was op dit dossier, dat zoveel kiezers bleek te beroeren, haast onzichtbaar. Niemand weet wie van het CDA de woordvoering in de Tweede Kamer verzorgde, niemand heeft het CDA flinke en heldere standpunten horen verkondigen over dit thema. Men dacht slim te zijn en deze issues te laten uitvechten door de heren Wilders, Cohen en Rutte. De laatste deed het kennelijk niet slecht. Zonder het wilde gedachtegoed van Wilders te adopteren, gaf hij wel aan een streng immigratiebeleid te willen voeren. Dat wilde de kiezers graag horen.
Vandaar dat Rutte op dit punt overeind bleef ten opzichte van de PVV. De heer Cohen werd in zijn algemeenheid weggezet als knuffelaar en theedrinker. Het CDA heeft verzuimd om dat gat adequaat te vullen. Neen, het kreeg zelfs een ander beeld opgeplakt: door het CDA zouden er meer moskeeën komen en islam scholen, want de vrijheid van godsdienst en religie staan boven aan, zeker ook ten behoeve van de steeds slinkende achterban in de bible belt. Een terechte boodschap, maar kaal, zonder nuance en zonder duidelijke boodschap over integratie, immigratie en het daarbij behorende veiligheidsconcept. In ieder geval een boodschap die of er niet was, of niet gehoord werd, maar in ieder geval niet appelerend aan de kiezers.

Een tweede dossier betreft de zorg. De PVV, in de persoon van Wilders hield de zorg overeind. Voor onze bejaarden moet goed gezorgd worden. De zorg mag niet ten prooi vallen aan de markt. Eerlijke en gelijke toegang moesten gewaarborgd worden. Een standpunt, weliswaar van een groot populistisch gehalte, omdat het voorbij ging aan de noodzaak van bezuinigingen in de zorg, maar dat echter heel goed is overgekomen.

En je kunt, ondanks de noodzaak tot ingrepen, heel duidelijk zeggen dat je aan de zorg voor bejaarden en gehandicapten niet tornt. Maar dat kwam er niet uit bij het CDA. Men draaide er om heen en bleef steken in technocratische termen van marktwerking, zorgtoeslagen, eigen risico’s en saneringen in de AWBZ. Allemaal natuurlijk zaken die aan de orde zijn, maar die niet getuigen van warmbloedigheid en echte zorgen om bepaalde groepen mensen in onze samenleving. Het CDA vergat voor de tweede keer pal te staan voor een belangrijke doelgroep van zijn traditionele achterban: de oudere kiezers.
De eerste keer was het onduidelijke verhaal en geklungel over de AOW, dat eveneens leidde tot een grote nederlaag. En nu was het de zorg. Het vroegere CDA had altijd een zeer sterke positie in de zorgwereld. Dat had vele redenen. Er waren veel zorginstellingen die van oorsprong uit de christelijke charitas voortkwamen. Namen zoals het Diaconessenhuis en de Mariastichtig waren geuzennamen in die tijd. Ten tweede had het CDA vele stemmers en bestuurders die in de zorg werkzaam waren of waren geweest. Ten derde had de CDA fractie in de Tweede Kamer welsprekende vertegenwoordigers die gepokt en gemazeld waren in de zorgwereld en daarin ook groot respect hadden verdiend. Denk aan de dames van Leeuwen, Cornelissen, Kraaijeveld, etc. Allemaal afkomstig uit en zeer betrokken bij de zorg. En zij spraken over het belang van de cliënten, de patiënten, de zusters en de broeders, en niet over de invoering van nominale premies en zorgtoeslagen en al die andere verworvenheden van het moderne technocratische CDA gedachtegoed.

Het is duidelijk dat ook de zorg een belangrijke rol heeft gespeeld in de verkiezingen van 2010. Er was vanuit de basis van het CDA geen doorkomen aan om eens een andere gedachtenlijn te agenderen. Ook dit dossier werd beheerst door een select gezelschapje aan de top, net zo als dat op andere belangrijke dossiers gebeurde. Het geheel deed mij denken aan de jaren waarin Jaap de Hoop Scheffer nog de partij leidde en voor het eerst de nominale premie in het ziekenfonds aan de orde kwam. Dat was ook een boodschap die gebracht werd als het heil voor de mensheid, maar die volstrekt niet door het electoraat werd begrepen.

Terug naar de basis is het motto van de huidige partijleiding die zelf eveneens fundamenteel gefaald heeft. Inderdaad terug naar de basis, naar de echte zorg, naar de werkvloer, naar de emotie, naar de gevoelswereld van de patiënt/cliënt. Pas dan kan je gaan praten hoe de rekening moet worden betaald.

Rob Scheerder